قاعدهء أهم ومهم - - ) تزاحم قاعدهء بدليّت قاعدهء بدليّت : از قواعد فقهى . قاعدهء بدليت عبارت است از مساوى بودن بدل با مبدلٌ منه در احكام . 1 فقها هرچند از آن تحت عنوان قاعدهء فقهى بحث نكرده‌اند ؛ ليكن در أبواب مختلف ، همچون طهارت ، صلات وصوم به آن استناد كرده‌اند . مفاد قاعده : بدل عبارت است از جايگزين تكليف اوّلى ويا مال تلف شده ( - - ) بدل ) . مفاد قاعدهء بدليت آن است كه احكام ثابت براي تكليف اوّلى يا مال تلف شده ، براي بدل آن نيز ثابت است ، مگر آنچه به دليل استثنا شده باشد . 2 مصاديق : نمونه هايى از موارد استدلال به قاعدهء بدليت در بابهاى مختلف فقهى عبارت است از : طهارت : در وضو ، رعايت ترتيب ميان اعضا ونيز شستن از بالا به پايين واجب است . در تيمم بدل از وضو نيز رعايت ترتيب ميان اعضا ونيز كشيدن دست از بالا به پايين بر أساس قاعدهء بدليت لازم است . 3 صلات : بعضي قدما وقت نماز جمعه را همچون نماز ظهر ممتد دانسته‌اند . بر آن به قاعدهء بدليت استناد شده است ؛ زيرا نماز جمعه بدل از نماز ظهر روز جمعه است . 4 صوم : براي كسى كه روزهء قضاى ماه رمضان را گرفته ، افطار روزه قبل از زوال ( ظهر ) بنابر قول مشهور جايز است ؛ ليكن برخى قدما آن را حرام دانسته وبر حرمت آن به قاعدهء بدليت استدلال كرده‌اند ؛ با اين بيان كه روزه قضا بدل از روزه ادا است وهمان گونه كه افطار روزه ماه رمضان بدون عذر حرام است ، افطار روزه قضا نيز حرام مىباشد . 5

--> ( 1 ) . مصباح الأصول 2 / 111 ( 2 ) . أصول الفقه 2 / 16 ( 3 ) . 208 ؛ عناية الأصول 4 / 9 ( 4 ) . نهاية الافكار 3 / 448 - 455 . ( 1 ) . مصابيح الظلام 5 / 450 ( 2 ) . 9 / 247 ؛ هدى الطالب 7 / 192 ( 3 ) . الحاشية على مدارك الأحكام 2 / 137 ( 4 ) . كتاب السرائر 1 / 301 ؛ رياض المسائل 4 / 27 ؛ روض الجنان / 284 ( 5 ) . غنية النزوع / 141 - 142 ؛ الكافي في الفقه / 184 ؛ مصباح الهدى 8 / 480 - 481 .